“Şehir, İnsanlardan Başka Nedir ki?”: Türkiye Tasarım Vakfı’nın Hatay ve Adıyaman İçin İhya Yaklaşımı
Türkiye Tasarım Vakfı Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Kalyoncu, Kentsel Yenileme Merkezi Kurucu Ortağı Cem Yılmaz ve DB Mimarlık Kurucu Ortağı Bünyamin Derman, Hatay ve Adıyaman’ın deprem sonrası yeniden ihyası için yürütülen çalışmaların kapsamını ve temel şehircilik yaklaşımını anlattı.
Mimar Yasemin Şener’in gerçekleştirdiği söyleşide; deprem bölgelerinde yürütülen tasarım ve planlama çalışmalarından kamu kurumlarıyla yapılan iş birliklerine, tarihi kent dokusunun korunmasından yeni şehirlerin oluşturulmasında benimsenen ilkelere kadar pek çok konu ele alındı.
Türkiye Tasarım Vakfı Deprem Bölgesinde Nasıl Bir Rol Üstlendi?
Mehmet Kalyoncu, Türkiye Tasarım Vakfı’nın 2016 yılında şehirlerle ilgili toplumsal duyarlılığın geliştiği bir dönemde kurulduğunu belirterek, vakfın temel yaklaşımının yalnızca yeni fikirler üretmek değil, bu fikirleri karar vericilere ulaştırmak olduğunu ifade etti.
6 Şubat depremlerinin ardından yaşanan büyük yıkımın güçlü bir birliktelik, ortak vizyon ve kapsamlı bir planlama anlayışı gerektirdiğine dikkat çeken Kalyoncu, Türkiye’de sivil toplumun şehirlerin oluşumuna daha aktif şekilde katılması gerektiğini vurguladı.
Deprem sonrasında ortaya çıkan dayanışmanın önemine değinen Kalyoncu, farklı sivil toplum kuruluşlarının birlikte hareket etmesinin ve elde edilen birikimin korunarak sürdürülmesinin önem taşıdığını belirtti.
Hatay ve Adıyaman İçin Kapsamlı Planlama Çalışması
Söyleşide, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile Kültür ve Turizm Bakanlığıyla gerçekleştirilen protokoller kapsamında yürütülen çalışmalar da ele alındı.
Mehmet Kalyoncu’nun aktardığı bilgilere göre çalışmalar ilk olarak Hatay’ın tasarım ve planlamasıyla başladı. Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın bölgedeki koruma amaçlı uygulama imar planı çalışmaları ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile gerçekleştirilen iş birlikleriyle projenin kapsamı genişledi.
Ardından depremden büyük ölçüde etkilenen Adıyaman da çalışmalara dahil edildi. Böylece Türkiye Tasarım Vakfı; Hatay ve Adıyaman’ın master planlarından kent merkezlerinin detaylı tasarımına, tarihi alanların korunmasından yeni yaşam alanlarının oluşturulmasına kadar uzanan geniş bir planlama sürecinde sorumluluk üstlendi.
Tarihi Doku ve Kent Kültürü Geleceğe Taşınıyor
Hatay ve Adıyaman’ın yeniden ihyasında yalnızca yapıların inşa edilmesi değil, şehirlerin sahip olduğu kültürel ve toplumsal hafızanın korunması da projenin temel unsurları arasında yer alıyor.
Söyleşide projenin kapsamı değerlendirilirken rant kültürü, şehirlerin sosyal yapısı, geçmiş şehircilik uygulamalarından çıkarılması gereken dersler ve afetlere karşı daha dirençli kentlerin nasıl oluşturulabileceği gibi başlıklar da gündeme geldi.
Türkiye Tasarım Vakfı’nın yaklaşımı, deprem sonrası yeniden yapılanmayı yalnızca fiziksel bir inşa süreci olarak görmüyor. Şehirlerin insanlarla, mahalle kültürüyle, tarihi yapılarıyla ve sosyal yaşamıyla birlikte değerlendirilmesi gerektiği düşüncesi öne çıkıyor.
“Şehir, insanlardan başka nedir ki?” yaklaşımı da yürütülen çalışmaların temel bakış açısını özetliyor. Hatay ve Adıyaman için hazırlanan projelerde geçmişten gelen değerlerin korunması, şehirlerin kimliklerini kaybetmeden yeniden ayağa kaldırılması ve gelecek nesillere daha dayanıklı yaşam alanları bırakılması hedefleniyor.
Türkiye Tasarım Vakfı öncülüğündeki çalışmalar; kamu, sivil toplum, mimarlık ve şehir planlama disiplinlerini aynı hedef etrafında buluşturan kapsamlı bir yeniden ihya modeli ortaya koyuyor.